ZEG NEE TEGEN VERVALLEN EN AFGEDANKTE MEDICIJNEN | PASSIE VOOR SURINAME

Auteur: Ricky W. Stutgard

In de Ware tijd van 17 mei 2023 stond het volgende : Minister Amar Ramadhin van Volksgezondheid heeft tevergeefs geprobeerd om onbenutte en afgedankte medicijnen uit Nederland te krijgen. Hij zag dat als één van de weinige opties om de enorme tekorten in eigen land op te lossen. Omdat de regering geen geld heeft en de gezondheidszorg niet als een prioriteit beschouwt, rest hem niets anders dan te bedelen in het buitenland.

In een eerder stadium had het voormalige moederland wel een lading medicamenten gestuurd, maar dat was bij lange na niet genoeg om de nood te lenigen. Vandaar dat de bewindsman een nieuw verzoek indiende, waarbij hij aangaf dat die eerste zending als een geschenk uit de hemel kwam, dat er levens mee waren gered en enorm veel leed mee is voorkomen.

Ernst Kuipers, de Nederlandse collega van Ramadhin, was in principe bereid om diens verzoek te honoreren, mede omdat de Tweede Kamer daar op aandrong. Maar hij zegt dat hij dat niet kan omdat hij aan handen en voeten is gebonden door Europese regelgeving. En die regelgeving telt zwaarder dan wat de regering in Den Haag zou willen. Dat eerder wel een partij was ontvangen, was een zeldzame uitzondering op de regels. Daar was wel een enorme stapel papierwerk voor nodig, voordat er toestemming was gegeven door Brussel, waar de Europese Unie zetelt.

Persbericht 2001

Het is niet de eerste keer dat kenbaar werd gemaakt dat in Suriname aan de zieke mens vervallen en afgedankte medicijnen worden verstrekt.

– In   de rubriek “Kompas” van DWT van 8 december 2001 stond onder de titel ”Slikken wat niet goed is” het volgende: Het Bedrijf Geneesmiddelen Voorziening Suriname verkoopt vervallen geneesmiddelen. Dit gebeurt al drie jaren. Er wordt een cahier bijgehouden voor het verzetten van vervaldata. De situatie is alarmerend en mag niet onderschat worden. De onthuste reacties volgen na een bedrijfsonderzoek onder leiding van ing. H.S.de Meneges over het reilen en zeilen binnen het BGVS. In het zelfde artikel staat verder; Er worden geneesmiddelen gemaakt met grondstoffen die reeds vervallen zijn, maar niet aan een herkeuring zijn onderworpen. Een voorbeeld is de aanmaak van Paracetamoldrankjes op 15 juni 2001 met de kleurstof Amaranth die vervallen is sinds 1997

Persberichten uit 2006

– Op zaterdag 11 februari 2006 maakte ik middels een ingezonden artikel bekend dat er vervallen aidsremmers door een bij wet erkende instantie aan de zieke mens werd verstrekt. Dit artikel zorgde toen voor de nodige commotie en onthullingen:

– In dWT van 13 februari 2006 stond vermeld dat het ministerie van Volksgezondheid een onderzoek in deze zou doen. Minister Celsius Waterberg legde bovendien uit dat tabletten vaak nog goed zijn na het verstrijken van de vervaldatum. Hij gaf wel toe dat de medicamenten eerst herkeurd moeten worden. Bij herkeuring wordt volgens de minister gelet op de kleur, de geur en de smaak. Uit het onderzoek van het ministerie werden echter geen vervallen aidsremmers gevonden. De minister merkte toen op dat Stutgard de gezondheidszorg schade had toegebracht.

– Op woensdag15 februari 2006 liet ik de Ware Tijd een foto publiceren waarop duidelijk te zien was dat een fles met 600 mg STOCRIN (Efivarenz) op 8 februari 2006 door het Diakonessenziekenhuis aan een patient verstrekt was, terwijl de vervaldatum juni 2005 was.

Na deze publicatie kwam naarvoren dat vervallen (medicijnen) aidsremmers buiten het gezichtsveld van het ministerie van Volksgezondheid en het Stichting Mamio Namen project via geschenkpakketten Suriname binnen komen en aan patienten verstrekt werden door het Diakonessenziekenhuis.

– In dWT van 17 februari 2006 zei Diakonessenhuis-directeur Rakesh Gangaram Panday: “De vervallen maar nog te gebruiken aidsremmers zijn ten gunste van de patient verstrekt. Men hoeft niet bang te zijn want ze vormen absoluut geen gevaar. De patient moet blij zijn dat er wel wat aanwezig was. De kuur mag niet onderbroken worden, omdat zulks tot de dood kan leiden”. In een vraaggesprek met het radiostation ABC gaf direkteur Gangaram Panday aan dat er vrijwel niets aan de hand is. Medicijnen met vervaldata op een etiket en die letterlijk vervallen zijn, kunnen volgens hem nog gewoon gebruikt worden.

– Volgens minister Waterberg hebben de ziekenhuizen zelf de verantwoordelijkheid om de producten te keuren en hij ging ervan uit dat zoals gebruikelijk was, zes maanden na de vervaldatum de medicamenten nog goed voor gebruik zijn.

Aldus de verschillende reacties over de vervallen aidremmers……………

Correspondenties uit 2006

In samenspraak met mij werd door de familie van de desbetreffende patient die de vervallen aidsremmers kreeg, besloten de producenten van de vervallen STOCRIN (Efivarenz) die in Londen gevestigd zijn te contacten en naar hun mening te vragen. De familie van de patient werd beantwoord op 27 februari 2006 door Enes Leonor (zie kader 1), terwijl ik op 2 maart 2006 van Tania Teixeira het antwoord kreeg (zie kader 2). Beide personen zijn Product Team Leaders van de  European Medicines Agency (EMEA). Uit de antwoorden van beide personen bleek duidelijk dat ze de kwaliteit en effectiviteit van vervallen STOCRIN (Efivarenz) niet kunnen garanderen. Let wel, terwijl direkteur Gangaram Panday zei dat de vervallen aidsremmers gerust ingenomen kunnen worden, zeiden producenten van deze zelfde aidsremmers dat ze na de vervaldatum niets kunnen garanderen.

Op deze foto is duidelijk te zien dat het medicament op 8 februari 2006 door het Diakonessenhuis is verstrekt , 7 maanden na vervaldatum.

Tania Teixeira wees zelfs op het feit dat relevante informatie omtrent de houdbaarheid van  medicijnen in de bijsluiters aangegeven zijn. Wat Tania Teixeira echter niet wist is dat in Suriname de bijsluiters verwijderd worden en niet ter beschikking zijn van de patient.

Vertaald zei Tania dus: “Verwezen wordt naar uw e-mail dd 02.03.06 Betreffende het gebruik van een medisch product na de vervaldatum. Stocrin (efavirenz) is een centraal geregistreerd geneesmiddel. De vergunninghouder (MAH) is Merck Sharp & Dohme Limited.

Alle geneesmiddelen, inclusief Stocrin, hebben een houdbaarheidsdatum die wordt bepaald nadat hiervoor verschillende tests zijn uitgevoerd en geëvalueerd. Naast de beoordeling van de relevante gegevens van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen, wordt de goedgekeurde houdbaarheidsperiode weergegeven in de productinformatie. Na de goedgekeurde houdbaarheidsdatum kan de kwaliteit en daarmee het effect van het innemen van een geneesmiddel niet meer worden gegarandeerd. Ik vertrouw erop dat dit uw vragen beantwoordt. Met vriendelijke groet,

Tania, namens Helena Matos

Risico’s bij gebruik van geneesmiddelen

Om geneesmiddelen verstandig te kunnen gebruiken, is het belangrijk in te zien dat er altijd een risico aan vastzit. Ieder geneesmiddel, zelfs een aspirientje kan schadelijke bijwerkingen veroorzaken. De kans op bijwerkingen is groter wanneer u verschillende medicijnen tegelijk gebruikt. Ook voedsel en drank zijn van invloed op de werking van een medicijn in uw lichaam en kunnen het effect versterken of neutraliseren.

Er zijn nog andere risico’s. Het kan zijn dat u op een bepaald geneesmiddel allergisch reageert. Als u medicijnen niet volgens voorschrift- de juiste dosis gedurende de juiste tijdsduur- gebruikt, zullen ze waarschijnlijk niet baten en kunnen ze u zelfs schaden. Hetzelfde kan het gevolg zijn als uw arts de verkeerde medicijn of onnodige medicijnen voorschrijft. Ook riskeert u schade als u medicijnen gebruikt die al vervallen zijn, niet aan de normen voldoen of namaak zijn.

Net als voor levensmiddelen gelden tenminste dezelfde internationale normen als voor geneesmiddelen. Bij geneesmiddelen zijn de normen zelfs strenger. Om maar een eenvoudig voorbeeld te geven:

Sterilisatie betekent in de voedselindustrie  dat alle pathogenen (ziektekiemen) en de meeste bederfmicro-organismen gedood zijn. In de farmacologische wereld betekent sterilisatie dat totaal geen micro-organismen in het product mogen voorkomen.

Ook als wij kijken naar de etiketteringsnormen blijkt dat die voor geneesmiddelen strenger zijn. Zo moeten de etiketten van  geconserveerde levensmiddelen voorzien zijn van; Een produktsnaam, een produktie- en vervaldatum, een nettogewicht, een adres, plaats van herkomst, en naam van de producent dan wel distributeur en een ingrediëntenlijst. Op de etiketten van geneesmiddelen moeten minstens staan:

• de stofnaam (de International Nonproprietary Name = INN),
• het batchnummer,
• de doseervorm,
• de sterkte,
• de naam van de producent,
• de hoeveelheid in de verpakking,
• een bewaaradvies en
• de uiterste gebruiksdatum..
• Kijken wij echter naar het etiket van de geneesmiddelen die in Suriname aan de man worden gebracht dan blijkt dat nog veel verbeterd moet worden. 

Dat de internationale normen voor geneesmiddelen strenger moeten zijn komt omdat geneesmiddelen bestemd zijn voor de zieke mens. Het is daarom absoluut onacceptabel dat afgedankte dan wel vervallen geneesmiddelen aan de zieke Surinamer verstrekt worden.

Dat het etiket de juiste vereiste produktinformatie moet hebben blijkt uit het voorval in Litouwen die internationaal nieuws bereikte. Artsen uit Litouwen kregen een gift medicijnen zonder produktinformatie. Zij vergeleken de naam op de doos met bijsluiters van andere produkten en schreven het middel voor. Elf vrouwen werden vervolgens tijdelijk blind; het bleek namelijk een anti-worm middel te zijn dat alleen bestemd was voor veeartsen

Strafbaar

Het verstrekken van ondeuglijk voedingsmiddelen en waren is namelijk strafbaar. Kijken wij naar de Voedingsmiddelenwetgeving van Suriname uit 1953 artikel 21 lid 1 dan blijkt dit duidelijk vermeld: Met gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van ten hoogste

f 1000.- wordt gestraft:  Hij die voedingsmiddelen of waren bereidt, bewerkt of vermengt zodanig dat zij voor het leven of de gezondheid schadelijk zijn. Lid 3 zegt verder: Niet strafbaar is de apotheker die op voorschrift van een geneeskundige enige geneesmiddel bereidt of levert, waarvan hem bekend is dat het voor het leven of de gezondheid schadelijk kan zijn, indien het schadelijk karakter door hem duidelijk is kenbaar gemaakt op de omslag of de verpakking. In Suriname wordt met betrekking tot een potentieel ondeuglijk medicijn niets op de verpakking genoteerd, integendeel wordt de bijsluiter ook nog verwijderd. De patient wordt dus bewust informatie onthouden, hierdoor hebben wij te doen met een strafbaar feit.

Ook als wij naar de wetgeving uit Trinidad and Tobago (net als Suriname lid van de Caricom) kijken blijkt duidelijk dat er in Suriname enkele strafbare feiten ongestraft worden uitgevoerd. Chapter 30.01 lid 10 vermeld: Eenieder die medicijnen etiketteert, verpakt, behandeld, verwerkt, verkoopt danwel adverteert op een manier dat het vals, misleidend dan wel bedrog is en zodoende een verkeerde indruk geeft voor wat het karakter, hoeveelheid, samenstelling, zuiverheid of veiligheid betreft is schuldig aan een strafbaar feit. 

Richtlijnen PAHO

Uit de richtlijnen van de Pan American Health Organisation omtrent geschenkpakketten, blijkt dat er in Suriname iets goed mis is. Enkele van deze richtlijnen zijn:

– Alle donaties moeten in het voordeel van de ontvanger zijn;

– Ze mogen niet van twijfelachtige kwaliteit zijn;

– Alle medicijnen moeten van een betrouwbare bron afkomstig zijn en in overeenstemming zijn met de kwaliteitsstandaarden van zowel het donerend – als het ontvangend land;

– Na aankomst in het ontvangend land moeten alle medicijnen een houdbaarheidsdatum van tenminste één jaar hebben;

Terwijl de rest van de wereld steeds strengere regels stellen voor de kwaliteit van produkten blijkt het steeds weer dat zowel in de voedselindustrie als de farmacologische wereld vele Surinamers nonchalant hierover staan. Zelfs op de televisie en op de radio zijn soms deskundigen, met een goede reputatie (althans dat namen we aan), te horen die de ernst van de vervaldatum afzwakken en verkeerde, onverantwoorde en strafbare signalen doorzenden naar producenten en consumenten. 

Let wel de vervaldatum van zowel levensmiddelen als geneesmiddelen hebben ook nog een juridisch aspect. De producent garandeert een veilig product tot die bewuste datum. Wanneer de consument/patiënt het product gebruikt vóór de vervaldatum en erdoor ziek wordt, mag hij/zij rechtelijke stappen tegen de producent.

Strafrechtelijk vervolgen

Ramadhin kreeg bakzeil van Nederland, maar het is te verwachten dat hij vervallen en afgedankte medicijnen bij India zal gaan bedelen. Het is toch op zijn zachts gezegd hypocriet dat de man bij ziekte van platina medische behandeling mag genieten, maar voor de zieke Surinamer afgedankte en vervallen medicijnen gaat bedelen.  Laat êén ding duidelijk zijn: Minister Amar Ramadhin verricht hiermee strafbare feiten en vroeg of laat zal hij strafrechtelijk hiervoor vervolg worden. Hij is gewaarschuwd!

INGEZONDEN