JODENSAVANNE OP DE UNESCO WERELD ERFGOEDLIJST
Foto: De overblijfselen van de synagoge Beracha VeShalom (Zegeningen en Vrede) te Jodensavanne.
De archeologische plaats Jodensavanne, gelegen aan de Surinamerivier in het district Para, is vandaag tijdens de 45e vergadering van het World Heritage Committee van de Unesco op de Wereld erfgoedlijst geplaatst.
Het besluit hierover is unaniem genomen door de commissie. De site omvat onder meer de historische Joodse nederzetting met haar twee begraafplaatsen -de Beth Haim en de Creoolse begraafplaats-, authentieke aanmeerplaatsen, bakstenen funderingen van woningen, de ruïne van de Beraha veSalom synagoge, restanten van de militaire post aan het begin van het Kordonpad, en de Cassipora Begraafplaats aan de Surinamerivier, nabij de monding van de Cassiporakreek, die de oudste authentieke en best geconserveerde Joodse begraafplaats is van Suriname en de Amerika’s.
Eerder werden reeds de historische binnenstad van Paramaribo en het Centraal Suriname Natuurreservaat op de Wereld erfgoedlijst geplaatst. Het heeft 21 jaar geduurd voordat Suriname weer op deze lijst is geplaatst. ICOMOS, één van de adviesorganen van het World Heritage Committee, heeft een positieve aanbeveling gedaan om de Jodensavanne site te plaatsen op de Wereld erfgoedlijst. Unesco plaatste het in 1998 op de voorlopige lijst van wereld erfgoedlocaties en in 2009 werd Jodensavanne uitgeroepen tot een nationaal monument door de Surinaamse regering..
Het nominatiedossier inclusief het managementplan werden januari vorig jaar door de regering aan de Unesco aangeboden, nadat het dossier was samengesteld door Stichting Jodensavanne ondersteund door talrijke stakeholders, waaronder het dorpsbestuur van Redi Doti, deskundigen en instituten en met financiële steun van de Nederlandse ambassade. Stephen Fokké, secretaris van het stichtingsbestuur Jodensavanne was aanwezig tijdens de vergadering in Riyadh en sprak namens Suriname een dankwoord uit.
Jodensavanne werd halverwege de zeventiende eeuw gesticht door Sefardische Joden die de Spaanse Inquisitie op het vasteland van Europa ontvluchtten. De Engelse en later Nederlandse kolonisten moedigden de Joodse groep aan om zich te vestigen en het land langs de Surinamerivier in cultuur te brengen, waardoor dit de eerste en enige locatie in de Nieuwe Wereld was waar Joden een semiautonome nederzetting hadden. De vestiging werd meer ontwikkeld en rijker nadat een groep joden die op de vlucht waren voor vervolging in Brazilië zich daar in de jaren 1660 vestigde. Er werden suikerrietplantages aangelegd en zwarte Afrikanen werden als slavenarbeid gebruikt. Op zijn hoogtepunt, rond 1700, woonden er ongeveer 575 plantage-eigenaren en enkele duizenden slaven. Kort na de bouw van een synagoge en het aanleggen van een begraafplaats nabij de Cassiporakreek in 1665 verhuisde de gemeenschap naar een heuvel met uitzicht op de Surinamerivier, waar de nederzetting Jodensavanne werd gesticht, die later de grootste Joodse nederzetting van het westelijk halfrond zou worden.
In 1685 werd de synagoge van Beraha VeShalom ingehuldigd. De Beraha VeShalom was de eerste bakstenen synagoge van groot architectonisch belang in de Nieuwe Wereld. De voormalige nederzetting Jodensavanne en de begraafplaats van Cassipora vormen een unieke getuigenis en markeren een belangrijke fase in de Euro-Sefardische kolonisatie van het westelijk halfrond. Tegen de negentiende eeuw waren de meeste joden met wortels in Jodensavanne echter naar de hoofdstad Paramaribo verhuisd, vanwege de teloorgang van de suikerrietindustrie. Na een grote brand in 1832 werd de nederzetting verlaten.
In 1996 en 2000 plaatste het World Monuments Fund (WMF) Jodensavanne op de World Monuments Watch, waardoor veel aandacht werd gevestigd op de voormalige nederzetting en de beschermingsbehoeften ervan. Er is veel verbeterd sinds de eerste nominatie van het terrein voor de Watch in 1996.
De Stichting Jodensavanne is de afgelopen periode succesvol geweest in het promoten van het terrein en heeft de instandhoudingsactiviteiten en het onderhoud van het terrein bevorderd.
Ook hebben ze de interpretatie en algemene informatie voor bezoekers verbeterd. In 2001 werd via het Joods Erfgoedprogramma van het WMF geld ter beschikking gesteld voor bewegwijzering op de locatie, bezoekersbrochures en een bezoekers rondleidings programma. De creatie van deze materialen werd uitgevoerd in samenwerking met onderzoekers die werkten met documenten van de gemeenschap van de Joden in Suriname met betrekking tot architectuur en de bouw van de synagoge in 1685.
UNITEDNEWS
