OOK ‘VERWENDE’ INWONERS BUENOS AIRES MOETEN AFSCHEID NEMEN VAN SPOTGOEDKOPE ENERGIE
Margarita Ontiveros en haar zoon Horacio Posinovec in de stadspark Saavedra in Buenos Aires. ‘De regering moet alleen mensen subsidiëren die het nodig hebben’. | Bron: IPS | Remi Lehmann
Niet alleen in Suriname zuchten we onder de gevolgen van een economische crisis, ook in Argentinië moeten de mensen de broekriem flink aanhalen.
In de hoofdstad Buenos Aires zetten velen zich met het ook op de aanstaande winter zich al schrap, omdat de energierekeningen in sommige gevallen maar liefst 136 procent hoger kunnen uitvallen. Het is een grijze middag in Saavedra, een buurt voor de middenklasse in het noorden van de hoofdstad. Het park is bezaaid met gele en bruine bladeren, een voorteken dat het kwik hier binnenkort onder de tien graden zal duiken. Mariano García (45) trapt nog een balletje met zijn zoon Ignacio (10), voor het te koud wordt.
Ook zijn gezin krijgt dit jaar minder subsidie, want bij verbruik vanaf 400 kilowattuur per maand betaal je nu het volle pond. “Als gezin is het onmogelijk om daar onder te blijven”, verzekert García. Bovendien heeft hun nieuwe appartement alleen enkel glas. Dat is heel normaal in Buenos Aires. En omdat ze de woning huren, kunnen ze die niet isoleren. Daarom proberen ze de centrale verwarming wat minder te gebruiken, vertelt echtgenote Guillermina Bacci (41): “De cv-ketel blijft overdag uit, alleen in de avond en ochtend mag die nog even aan.”
Het echtpaar, dat in de textielhandel zit, heeft bovendien extra warme broeken voor de kinderen gekocht. Bij gelijk verbruik als vorig jaar zal het gezin zo’n 85 procent meer moeten betalen voor elektriciteit en 35 procent meer voor het gas. Ze hopen dan wel dat de regering de extra inkomsten investeert in het verouderde energienet. De genereuze subsidies zijn een erfenis van de crisis van 2001, toen de helft van de Argentijnen onder de armoedegrens leefde.
De tarieven werden bevroren en opeenvolgende linkse regeringen durfden dat niet los te laten toen de koopkracht weer steeg. Dat leverde volgens Ariel Mesch (43) bizarre situaties op: “Welvarende Argentijnen konden hun zwembad verwarmen voor de prijs van vier pizza’s per maand. Het is populisme voor de rijken”, aldus de ingenieur, die mensen helpt hun woning energie-efficiënt te maken.
Toen de vorige regering in 2015 aankondigde de tarieven kostendekkend te willen maken, zag Mesch meteen dat potentiële klanten begonnen te rekenen en de interesse in dubbel glas en zonneboilers toenam. Maar in 2019 liet een nieuwe regering die ambitie vallen: zij hadden de kiezer namelijk beloofd de vaste lasten te laten dalen. “Met de historisch lage energietarieven is het momenteel lastig voor mensen in Buenos Aires om die investering terug te verdienen”, zegt Mesch.
Vorig jaar begon de regering dan toch de subsidies stapsgewijs te beperken en eerlijker te verdelen. Miljoenen gezinnen werd via een formulier op internet het hemd van het lijf gevraagd: Wat is je inkomen? Heb je een auto? Woon je in een huur- of koopwoning? Hogere inkomens verloren sindsdien iedere steun, de middenklasse werd gekort en lagere inkomens bleven beschermd. Toch becijferen experts dat de overheid nog altijd de helft van de energierekening dekt en zich daarvoor diep in de schulden werkt. Zonder deze subsidies zou het begrotingstekort (2,5 procent) zelfs verdwijnen.
Het Internationaal Monetair Fonds, waar Argentinië ruim 40 miljard euro leende, dreigt de financiering te stoppen als de subsidies niet verder worden afgebouwd, een impopulaire maatregel in dit verkiezingsjaar.
Uit cijfers van het nationale statistiekbureau blijkt dat de helft van de Argentijnse gezinnen moet rondkomen van minder dan omgerekend 450 euro per maand. Een derde van de huishoudens leeft in diepe armoede en moet het maandelijks doen met zo’n 200 euro. En hoewel Buenos Aires de rijkste stad van het land is, kunnen de salarissen van de hoofdstedelingen de inflatie van 108,8 procent niet bijbenen.
Dat merken ook Graciela Pérez (64) en Caren. Deze vrijwilligers van de nabijgelegen kerk Onze-Lieve-Vrouw van Troost zien steeds meer armoede in hun wijk en wijten dat aan het gestegen levensonderhoud én de energiekosten. “Die zijn stervensduur”, briest Caren. Pérez valt haar bij: “We zien het bij de kerk steeds drukker worden als we voedselpakketten uitdelen.” De dames maken zich zorgen om de ouderen die door de nieuwe subsidieregels in de problemen komen. Want wie een huis bezit, wordt soms gekort. “Dat kan betekenen dat een gepensioneerde met een appartementje en een minimumpensioen het pand moet verkopen om de vaste lasten te kunnen betalen”, beweert Caren. “Dat kan toch niet de bedoeling zijn?”
Pérez begrijpt niet dat er hard wordt bezuinigd op gas en licht, terwijl tegelijkertijd volop water wordt verspild. Want slechts een fractie van de woningen heeft een watermeter. De oppervlakte van je woning bepaalt het tarief. Daarom is haar rekening volgens Pérez gelijk aan die van het grote gezin dat naast haar woont. “Ik heb meerdere keren een meter aangevraagd bij het waterbedrijf, tevergeefs”, verzucht ze.
Terwijl in de ene buurt water wordt verspild, zijn er in de sloppen van Buenos Aires juist tekorten. Neem nu Villa 31, de enorme krottenwijk ingeklemd tussen de containerhaven en het spoor. De 50.000 inwoners doen wat ze kunnen om zich in de winter te verwarmen in de huisjes van holle bakstenen, tochtige vensters en golfplaten.
Ook Catalina Galeano Vázquez (32) vindt het moeilijk om de waterkou buiten te houden. Centrale verwarming heeft ze niet: de buurt is niet aangesloten op het gasnet en ook de waterleiding is onbetrouwbaar. Daarom draaide de verwarming van de airconditioner overuren om haar dochtertje Sofi (8) warm te houden als de gevoelstemperatuur naar het vriespunt daalde. “Maar die warme lucht bereikt de slaapkamer niet helemaal, dus een extra deken en sokken waren geen overbodige luxe.”
Na dertien jaar in de wijk gaat de poetsvrouw deze winter voor het eerst betalen voor elektriciteit, want vorige maand werd een heuse energiemeter geïnstalleerd bij Catalina en haar buren. “Het zal voortaan te duur zijn om de verwarming de hele nacht te gebruiken.” Toch is haar opluchting groot. De geïmproviseerde aansluitingen op het stroomnet in de wijk waren levensgevaarlijk. Iedere winter zorgden elektrische kachels en luchtverwarmers dat stroomkabels in brand vlogen. In de nauwe steegjes, waar die kabels tot voor kort open en bloot hingen, was een tragedie nooit ver weg. “Sommige gezinnen zijn daardoor alles kwijtgeraakt”, waarschuwt Catalina.
Nu maakt ze zich vooral zorgen over de peperdure gasflessen die ze gebruikt voor het fornuis. Die zijn in een half jaar tijd drie keer zo duur geworden. Het kost Catalina nu zo’n 20 euro per maand, terwijl Argentijnen met een gewone aansluiting slechts een fractie daarvan betalen. Toch gloort er hoop: een nieuwe pijpleiding gaat een enorm gaswingebied verbinden met Buenos Aires. Dat moet voor minstens veertig jaar goedkope energie zorgen en de Argentijnse schatkist vullen. Maar de effecten zullen nog even op zich laten wachten. Voor Catalina en haar buurtgenoten is het dan ook hopen op een zachte winter.
